دندانپزشکی در خواب یا سدیشن چیست؟

ترس از دندان پزشکی یا دنتال فوبیا یا ادونتوفوبیا یکی از ترسهای مرضی رایج در سراسر دنیا است که باعث می شود هر سال بسیاری از مردم صرفا به واسطه همین وحشت از مراجعه به دندان پزشک خودداری کرده و در   نهایت با مشکلاتی بسیار پیچیده تر و دردناک تر روبرو شوند. سدیشن یا دندانپزشکی در خواب یکی از روش های غلبه بر ترس در هنگام دندانپزشکی است.

دندانپزشکی در خواب یا سدیشن در دندانپرشکی چیست؟

در یک نگاه کلی آرام بخشی یا سدیشن در دندانپزشکی کودکان با آرامبخشی یک شیوه کنترل استرس و واکنشهای ناخواسته با استفاده از دارو است. آرامبخشی (سدیشن) باعث شده است که افراد زیادی که در روزگار نه چندان دور از دریافت خدمات عادی دندانپزشکی محروم بوده اند، بتوانند کابوس ترس یا واکنشهای خود را پشت سر بگذارند.
این ترس می تواند درجات مختلفی از خفیف تا بسیار شدید داشته باشد. گاهی اوقات شدت این ترس در حدی زیاد می  شود که در شرایط عادی نمی توان بیمار را درمان کرد و بحث بیهوشی کامل در دندانپزشکی مطرح میگردد.

در آماری که در کشورانگلستان در سال ۲۰۰۹ ارائه داده شده در حدود ۳۶ درصد از مراجعه کنندگان درجات متوسطی از این ترس رو تجربه کرده اند و از این تعداد ۱۲ درصد از افراد آنقدر از دندانپزشکی وحشت دارند که تحت هیچ شرایطی حتی درشرایط بروز دردهای دندانی بسیار شدید هم حاضر نیستند به دندان پزشک مراجعه کنند.

بیشتر بخوانید: مراحل کشیدن دندان همراه با ویدیو و نکات درمانی

چرا از دندان پزشکی می ترسیم و سدیشن چه کمکی میکند؟

ترس از دندان پزشکی جنبه های مختلفی دارد. بیماران مختلف گاهی از کلیت درمان های دندان پزشکی وحشت دارند و در برخی موارد صرفا از یک چیز خاص می ترسند مثل تزریق بی حسی، صدای فرز و تراشیده شدن دندان، ابزار آلات جراحی و درد در حین کار و موارد مشابه.

تجربه ناخوشایند دندان پزشکی در دوران کودکی به دلیل در دسترس نبودن دندانپزشکی اطفال یا یک درمان دردناک در بزرگسالی مانند جراحی دندان عقل جزو اصلی ترین علل ترس از دندان پزشکی هستند.

برخی از افراد هم هستند که گرچه خودشان تجربه دندان پزشکی دردناکی نداشته اند اما آنقدر مطالب ترسناک درباره دندان پزشکی شنیده اند که از انجام این درمان ها وحشت دارند.

ترس از تزریق بی حسی یکی از شایع ترین ترس های بیماران است. در این مورد باید گفت تزریق دندانپزشکی برخلاف ظاهر ترسناک سرنگ های فلزی آن اصلا به اندازه تزریق های سایر نقاط بدن دردناک نیست. سوزن های دندان پزشکی بسیار ظریف تر ونازک تر از سوزن های تزریقات عادی هستند.

همین مقایسه ساده می تواند ترس شما را به شکل قابل ملاحظه ای کاهش دهد. در ضمن یادتان باشد حاصل همین تحمل چند ثانیه ای تزریق می تواند درمانی بدون درد و استرس باشد.

سدیشن (Sedation) چیست و چه تفاوتی با بیهوشی عمومی دارد؟ 

سدیشن یا «آرام بخشی»، تکنیکی در دندانپزشکی است که با استفاده از داروهای خاص، بیمار را در وضعیتی بسیار آرام و بدون اضطراب قرار می دهد تا مراحل درمان را به راحتی پشت سر بگذارد. در سطوح مختلف سدیشن، بیمار به طور کامل از محیط جدا نمی شود و هوشیاری خود را حفظ می کند؛ به این معنا که می تواند دستورات ساده دندانپزشک را بشنود و به آن ها واکنش نشان دهد، اما به دلیل کاهش شدید استرس و تغییر در ادراک درد، اغلب خاطره ناخوشایندی از جزئیات درمان در ذهن او باقی نمی ماند.

در مقابل، «بیهوشی عمومی» وضعیتی کاملاً متفاوت است که در آن فرد به خوابی عمیق فرو می رود و هیچ گونه هوشیاری یا واکنشی نسبت به محیط ندارد. برخلاف سدیشن که در آن تنفس و واکنش های حیاتی بدن فرد به طور طبیعی ادامه می یابد، در بیهوشی عمومی کنترل عملکردهای بدن اغلب نیاز به حمایت های پزشکی ویژه دارد و دوران ریکاوری آن به مراتب طولانی تر و پیچیده تر است. در واقع سدیشن، مرز میان آرامش مطلق و هوشیاری است، در حالی که بیهوشی عمومی تعلیق کامل هوشیاری برای جراحی های سنگین محسوب می شود.

چگونه سدیشن باعث صرفه جویی در زمان و هزینه درمان می شود؟

سدیشن با ایجاد یک وضعیت پایدار و آرام، به دندانپزشک این امکان را می دهد که در یک جلسه طولانی، چندین درمان مختلف (مانند پر کردن، عصب کشی و جراحی) را به طور همزمان انجام دهد؛ در حالی که در حالت عادی، انجام این حجم از کار به دلیل خستگی یا بی قراری بیمار، نیازمند چندین نوبت مراجعه مجزا بود. این «تجمیع درمان ها» نه تنها تعداد رفت وآمدهای بیمار به کلینیک را کاهش می دهد، بلکه زمان طلایی درمان را نیز کوتاه تر می کند، چرا که دندانپزشک بدون توقف های ناشی از اضطراب یا رفلکس های ناخودآگاه بیمار، با سرعت و دقت بسیار بالاتری تمرکز می کند.

از نظر اقتصادی، اگرچه سدیشن هزینه ای جداگانه دارد، اما در بلندمدت باعث صرفه جویی مالی قابل توجهی می شود. از یک سو، با کاهش تعداد جلسات، هزینه های جانبی مربوط به ویزیت های مکرر و مرخصی های کاری بیمار حذف می شود. از سوی دیگر، سدیشن به افرادی که به دلیل ترس (دنتال فوبیا) سال ها درمان خود را به تعویق انداخته اند، اجازه می دهد پیش از آنکه مشکلات جزئی به جراحی های پیچیده و گران قیمت تبدیل شوند، تحت درمان قرار گیرند؛ در واقع، سدیشن با هموار کردن مسیر درمان های پیشگیرانه و جامع، مانع از تحمیل هزینه های سنگین جراحی های اورژانسی در آینده می گردد.

چه کسانی کاندیدای ایده آل برای دندانپزشکی در خواب هستند؟

انتخاب روش سدیشن برای افرادی که به دلایل مختلف قادر به تحمل شرایط عادی یونیت دندانپزشکی نیستند، یک راهکار تحول آفرین و ایمن محسوب می شود.

کاندیداهای ایده آل برای این روش عبارتند از:

• افراد مبتلا به فوبیای دندانپزشکی: کسانی که به دلیل ترس شدید و اضطراب غیرقابل کنترل، سال ها از مراجعه به پزشک خودداری کرده اند.
• کودکان بی قرار یا همکاری ناپذیر: اطفالی که به دلیل سن کم یا ترس، اجازه انجام مراحل درمان را به دندانپزشک نمی دهند.
• افراد با رفلکس گگ (تهوع) شدید: کسانی که با ورود هرگونه ابزار دندانپزشکی به دهان، دچار حالت تهوع شدید می شوند.
• بیماران نیازمند جراحی های طولانی: افرادی که باید چندین درمان پیچیده و زمان بر را در یک جلسه به اتمام برسانند.
• افراد با حساسیت بالای دندانی: کسانی که آستانه تحمل درد بسیار پایینی دارند و بی حسی های موضعی معمولی برای آن ها کافی نیست.
• بیماران با شرایط خاص ذهنی یا جسمی: افراد مبتلا به اوتیسم، سندرم داون یا ناتوانی های حرکتی که حفظ سکون برای آن ها دشوار است.

در نهایت، سدیشن با حذف موانع روانی و جسمی، فرصتی را فراهم می کند تا همه افراد، فارغ از میزان ترس یا محدودیت های خود، از سلامت دهان و دندان بهره مند شوند.

آیا افراد با بیماری های زمینه ای می توانند از سدیشن استفاده کنند؟

استفاده از سدیشن برای افراد دارای بیماری های زمینه ای (مانند دیابت، بیماری های قلبی-عروقی کنترل شده یا مشکلات تنفسی خفیف) لزوماً ممنوع نیست، اما نیازمند ارزیابی دقیق و «پروتکل های احتیاطی» است. پیش از اقدام، سوابق پزشکی بیمار به طور کامل بررسی شده و در صورت نیاز، مشاوره های لازم با پزشک معالج فرد انجام می گیرد تا پایداری وضعیت جسمانی او برای دریافت داروهای آرام بخش تایید شود. در طول جلسه ی درمان، علائم حیاتی بیمار شامل فشار خون، ضربان قلب و سطح اکسیژن به صورت لحظه ای توسط متخصص بیهوشی مانیتور می شود تا دوز داروها دقیقاً متناسب با توان جسمی بیمار تنظیم گردد؛ با این حال، در موارد بیماری های حاد، پیشرفته یا کنترل نشده، ممکن است دندانپزشک انجام درمان را به محیط بیمارستانی موکول کند تا بالاترین سطح ایمنی فراهم شود.

انواع روش های سدیشن

روش های سدیشن بر اساس سطح نیاز بیمار به آرامش و پیچیدگی درمان، به دسته های مختلفی تقسیم می شوند که هر کدام میزان متفاوتی از کاهش هوشیاری را ایجاد می کنند.

رایج ترین روش های سدیشن در دندانپزشکی عبارتند از:

• سدیشن استنشاقی (نیتروس اکساید): در این روش که به «گاز خنده» معروف است، بیمار مخلوطی از گاز نیتروس اکساید و اکسیژن را تنفس می کند. این متد سریع عمل کرده، باعث ایجاد حس سرخوشی می شود و اثر آن بلافاصله پس از اتمام درمان از بین می رود.
• سدیشن خوراکی (Oral Sedation): بیمار پیش از شروع درمان، داروهای آرام بخش را به صورت قرص یا شربت مصرف می کند. این روش برای کاهش اضطراب های خفیف تا متوسط بسیار موثر است و بیمار در طول کار بیدار اما در وضعیتی کاملاً ریلکس قرار دارد.
• سدیشن وریدی یا تزریقی (IV Sedation): داروهای آرام بخش مستقیماً به جریان خون تزریق می شوند که باعث ایجاد آرامش عمیق و سریع می گردد. در این روش، متخصص بیهوشی می تواند دوز دارو را به دقت تنظیم کند و بیمار معمولاً چیزی از جزئیات زمان درمان به یاد نمی آورد.
• سدیشن عمیق (Deep Sedation): این روش مرز میان آرام بخشی و بیهوشی است که در آن بیمار به خواب عمیقی فرو می رود اما همچنان می تواند به محرک های دردناک پاسخ دهد. این سطح از سدیشن برای جراحی های بسیار پیچیده یا بیمارانی با فوبیای شدید کاربرد دارد.

انتخاب هر یک از این روش ها بستگی به وضعیت سلامت عمومی بیمار، میزان اضطراب و صلاحدید دندانپزشک متخصص دارد تا بهترین تجربه درمانی رقم بخورد.

جمع بندی

در نهایت، دندانپزشکی در خواب یا سدیشن انقلابی در دنیای درمان های دهان و دندان ایجاد کرده است که ترس، اضطراب و محدودیت های جسمی را از مسیر سلامت حذف می کند. این روش نه تنها کیفیت تجربه بیمار را بهبود می بخشد، بلکه به دندانپزشک اجازه می دهد با دقت و تمرکز بالاتر، پیچیده ترین درمان ها را در کوتاه ترین زمان ممکن و در جلسات محدودتر به سرانجام برساند، تا دیگر هیچ مانعی میان شما و لبخند ایده آلتان وجود نداشته باشد.

اگر به دنبال محیطی امن و تخصصی برای تجربه دندانپزشکی بدون استرس هستید، کلینیک شبانه روزی رایا دنتال انتخابی هوشمندانه است. ما در رایا دنتال با بهره گیری از کادری مجرب، متخصصین بیهوشی مقیم و مجهزترین دستگاه های مانیتورینگ، فضایی آرام را فراهم کرده ایم تا شما بدون کوچکترین درد یا خاطره ناخوشایند، سلامت دندان های خود را بازیابید؛ تعهد ما در رایا، ارائه خدمات باکیفیت در تمامی ساعات شبانه روز و بازگرداندن آرامش به مراجعینی است که از جراحی های دندانپزشکی هراس دارند.

سوالات متداول

1. آیا در حین سدیشن متوجه درد تزریق یا تراش دندان می شویم؟
   خیر؛ در این روش با وجود حفظ سطح پایینی از هوشیاری، به دلیل ترکیب داروهای آرام بخش و بی حسی موضعی، شما هیچ گونه دردی را حس نخواهید کرد و متوجه مراحل درمان نمی شوید.
2. دوران نقاهت و ریکاوری بعد از سدیشن چقدر طول می کشد؟
   اثرات اولیه دارو معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پس از درمان از بین می رود، اما لازم است تا ۲۴ ساعت از فعالیت های سنگین و رانندگی خودداری کنید تا دارو کاملاً از بدن دفع شود.
3. آیا سدیشن برای کودکان یک روش ایمن و بدون عارضه است؟
   بله؛ سدیشن در کودکان یکی از رایج ترین روش ها برای جلوگیری از تروما و ترس است که تحت نظر متخصص و با دوز بسیار دقیق انجام شده و هیچ عارضه طولانی مدتی ایجاد نمی کند.